NACRT ZAKONA O OSIGURANjU DEPOZITA - Tekst propisa
I. OSNOVNE ODREDBE
Član 1.
Ovim zakonom uređuje se sistem obaveznog osiguranja depozita kod banaka, odnosno kreditnih institucija, u Republici Srbiji.
Osnovni ciljevi sistema osiguranja depozita su:
1) zaštita deponenata od gubitka depozita u slučaju nastupanja osiguranog slučaja i
2) očuvanje poverenja deponenata i doprinos stabilnosti finansijskog sistema.
Definicije
Član 2.
Pojedini pojmovi, u smislu ovog zakona, imaju sledeća značenja:
1) sistem osiguranja depozita je skup pravila i postupaka koji na svojoj teritoriji primenjuje i priznaje određena država, a u Republici Srbiji to je sistem uređen ovim zakonom;
2) imenovani organ je organ koji upravlja sistemom osiguranja depozita u određenoj državi, a u Republici Srbiji to je Agencija za osiguranje depozita;
3) Agencija je Agencija za osiguranje depozita osnovana zakonom kojim se uređuje Agencija za osiguranje depozita;
4) nadležni organ je organ nadležan za kontrolu boniteta i zakonitosti poslovanja banaka u određenoj državi, a u Republici Srbiji to je Narodna banka Srbije;
5) banka, odnosno kreditna institucija, ima značenje utvrđeno u zakonu kojim se uređuju kreditne institucije (u daljem tekstu: banka);
6) ogranak ima značenje utvrđeno u zakonu kojim se uređuju kreditne institucije;
7) dan nastupanja osiguranog slučaja je:
a) dan kada Narodna banka Srbije donese rešenje o nedostupnosti depozita kojim utvrđuje da banka, zbog svog finansijskog stanja, ne može i neće biti u mogućnosti da isplati dospeli depozit, ili
b) dan kada nadležni sud donese rešenje o otvaranju stečajnog postupka, odnosno pokretanju postupka likvidacije nad bankom, u smislu zakona kojim se uređuje stečaj i likvidacija banaka.
8) depozit označava svaki potražni saldo (stanje) koje proizlazi iz sredstava na računu ili privremenih situacija proisteklih iz redovnih bankarskih transakcija koje banka mora da isplati u skladu sa zakonskim i ugovornim uslovima, uključujući oročeni depozit i štedni depozit, ali isključujući potražni saldo ako se:
(a) njegovo postojanje može dokazati samo finansijskim instrumentom utvrđenim zakonom kojim se uređuje tržište kapitala, osim ako je u pitanju štedni proizvod koji se evidentira pomoću potvrde o depozitu koja je izdata na ime;
(b) njegova glavnica ne može isplatiti po nominalnoj vrednosti;
(v) glavnica može naplatiti samo po nominalnoj vrednosti, u skladu sa posebnim jemstvom ili ugovorom koji pruža banka ili treća strana;
9) nedostupan depozit (depozit koji nije na raspolaganju) označava depozit koji je dospeo i za koji je zatražena isplata, ali koji banka nije isplatila u skladu sa zakonskim ili ugovornim uslovima koji su primenjivi u tom slučaju;
10) zajednički račun je račun otvoren na ime dva ili više lica imalaca računa ili preko kojeg dva ili više lica imaju prava koja se ostvaruju putem deponovanih potpisa jednog ili više tih lica;
11) deponent je imalac depozita kod banke, ili, u slučaju zajedničkog računa, svaki od imalaca depozita;
12) fond za osiguranje depozita je poseban fond osnovan u skladu sa ovim zakonom;
13) osigurani depozit je depozit koji osigurava Agencija, a koji nije isključen iz osiguranja po osnovu ovog zakona;
14) osigurani iznos je deo osiguranog depozita koji ne prelazi nivo pokrića utvrđen ovim zakonom;
15) banka isplatilac je banka koja, u ime i za račun Agencije, vrši isplatu osiguranih iznosa deponentima banke kod koje je nastupio osigurani slučaj;
16) metodologija je metodologija za obračun premije osiguranja depozita na osnovu nivoa rizika u poslovanju banaka, koju donosi Upravni odbor Agencije, uz prethodnu saglasnost Narodne banke Srbije;
17) ciljni iznos fonda za osiguranje depozita predstavlja iznos finansijskih sredstava na računu tog fonda, umanjen za iznos pozajmljenih sredstava, izražen kao procenat ukupnih osiguranih iznosa depozita u bankarskom sistemu;
18) država članica je država članica Evropske unije i država potpisnica Ugovora o Evropskom ekonomskom prostoru;
19) matična država članica je država članica u kojoj je banka dobila dozvolu za rad;
20) država članica domaćin je država članica koja nije država u kojoj je banka dobila dozvolu za rad, a u kojoj banka ima ogranakili u kojoj pruža usluge;
21) treća država je, do pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji, svaka država, a nakon pristupanja, država koja nije država članica.
Članstvo u sistemu osiguranja depozita
Član 3.
Banka postaje članica sistema osiguranja depozita danom upisa u Registar privrednih subjekata i od tog dana dužna je da plaća premiju u skladu sa ovim zakonom.
Odredbe ovog zakona koje se primenjuju na banku shodno se primenjuju i na:
1) ogranak banke sa sedištem u Republici Srbiji osnovan u drugoj državi članici;
2) ogranak banke sa sedištem u trećoj državi, pod uslovom da taj ogranak nije već uključen u službeno priznat sistem osiguranja depozita treće države ili da takav sistem ne postoji ili da je nivo i/ili obim zaštite depozita manji nego u Republici Srbiji;
3) ogranak banke sa sedištem u Republici Srbiji osnovan u trećoj državi i
4) ogranak društva sa sedištem u trećoj državi, koji pruža uslugu primanja depozita ili drugih povratnih sredstava.
Članstvo u sistemu osiguranja depozita i obaveza plaćanja premije prestaje danom donošenja rešenja Narodne banke Srbije o oduzimanju dozvole za rad toj banci.
Obuhvat zaštite
Član 4.
Banka je dužna da depozite osigura kod Agencije i da ih označi na način koji omogućava njihovu trenutnu identifikaciju, u skladu sa aktom Agencije.
Osiguranim depozitom obuhvaćenim ovim zakonom smatra se svaki depozit u banci, izuzev depozita iz stava 3. ovog člana.
Osiguranim depozitom ne smatra se depozit:
1) lica povezanih sa bankom, u smislu zakona kojim se uređuju kreditne institucije;
2) čijem imaocu nije nikada utvrđen i proveren identitet u smislu zakona kojima se uređuje sprečavanje pranja novca i finansiranje terorizma;
3) koji proizilazi iz transakcija za koje je pravosnažnom sudskom presudom utvrđeno da su povezani sa pranjem novca, finansiranjem terorizma ili finansiranjem širenja oružja za masovno uništenje;
4) državnih organa i organizacija, organa autonomne pokrajine ili organa jedinice lokalne samouprave,
5) malih investitora, čija su sredstva zaštićena, u skladu sa zakonom kojim se uređuje tržište kapitala;
6) depoziti koji predstavljaju ugovoreno sredstvo obezbeđenja, ako je iznos potraživanja banke prema deponentu koje je obezbeđeno ovim depozitom veće ili jednako iznosu tog depozita;
7) depozit finansijskih institucija u smislu zakona kojim se uređuju kreditne institucije;
8) depoziti drugih banaka koji se vode u njihovo ime i za njihov račun;
9) instrumenti deponenata banke u kojoj je nastupio osigurani slučaj, koji su uključeni u kapital banke u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije;
10) dužničke hartije od vrednosti i obaveze banke iz vlastitih akcepata i menica;
11) depoziti investicionih društava, u skladu sa zakonom kojim se uređuje tržište kapitala;
12) depoziti društva za osiguranje i društva za reosiguranje, u smislu zakona kojim se uređuje osiguranje;
13) depoziti dobrovoljnih penzijskih fondova i društava za upravljanje dobrovoljnim penzijskim fondovima, u skladu sa zakonom kojim se uređuje poslovanje dobrovoljnih penzijskih fondova;
14) depoziti fondova za obavezno socijalno osiguranje;
15) depoziti proistekli iz zajedničkog investicionog posla, kako je definisano zakonom kojim se uređuje tržište kapitala;
16) depoziti investicionih fondova i društava za upravljanje investicionim fondovima, kako je definisano u zakonima kojima se uređuju investicioni fondovi.
Osigurani iznos
Član 5.
Agencija osigurava depozite do visine osiguranog iznosa.
Za obaveze iz stava 1. ovog člana jemči Republika Srbija.
Osigurani iznos utvrđuje se u visini do 50.000 evra po deponentu u svakoj banci bez obzira na vrstu, broj računa i valutu u kojoj je depozit položen.
Osigurani iznos po deponentu utvrđuje se za:
- depozite u dinarima - po zvaničnom srednjem kursu dinara prema evru na dan nastupanja osiguranog slučaja,
- depozite u evrima,
- depozite u ostalim valutama (različitim od evra) - po kursu evra prema svakoj pojedinačnoj valuti u kojoj su ti depoziti položeni, izračunatom na osnovu zvaničnog srednjeg kursa dinara prema evru i zvaničnog srednjeg kursa dinara prema toj valuti, koje utvrđuje Narodna banka Srbije, koji važe na dan nastupanja osiguranog slučaja.
II. FOND ZA OSIGURANjE DEPOZITA
Ciljni iznos fonda za osiguranje depozita
Član 6.
Radi obezbeđenja sredstava za osiguranje depozita Agencija upravlja fondom za osiguranje depozita.
Agencija je dužna da obezbedi da sredstva fonda dostignu ciljni iznos fonda od 6% osiguranih iznosa depozita u bankarskom sistemu u roku od 10 godina od dana stupanja na snagu ovog zakona i da, shodno tome, određuje stopu redovne premije.
Izvori sredstava fonda za osiguranje depozita
Član 7.
Fond za osiguranje depozita sastoji se od:
1) premija koje plaćaju banke;
2) prihoda od ulaganja sredstava fonda za osiguranje depozita;
3) sredstava ostvarenih naplatom potraživanja Agencije po osnovu isplate osiguranih iznosa depozita od banke odnosno stečajne, ili likvidacione mase u slučaju donošenja rešenja o pokretanju postupka stečaja ili likvidacije nad bankom, sa pripadajućim troškovima u vezi sa obezbeđenjem, upravljanjem i isplatom sredstava fonda (troškovi usluga, kamata, naknada i poreza, kao i svi drugi stvarni troškovi koje je Agencija imala pri pribavljanju sredstava radi isplate osiguranih iznosa depozita, sprovođenja te isplate i naplate sredstava iz stečajne odnosno likvidacione mase banke);
4) sredstava ostvarenih po osnovu povraćaja sredstava odobrenih za potrebe finansiranja restrukturiranja u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije;
5) sredstava obezbeđenih zaduživanjem;
6) sredstava pozajmljenih iz budžeta Republike Srbije;
7) donacija i
8) drugih sredstava, u skladu sa zakonom.
Upotreba sredstava fonda za osiguranje depozita
Član 8.
Sredstva fonda za osiguranje depozita koriste se za:
1) isplatu osiguranih iznosa depozita sa pripadajućim troškovima isplate u slučaju nastupanja osiguranog slučaja (troškovi usluga, kamata, naknada i poreza, kao i svi drugi stvarni troškovi koje je Agencija imala pri pribavljanju sredstava radi isplate osiguranih iznosa depozita sprovođenja te isplate i naplate sredstava iz stečajne, odnosno likvidacione mase banke);
2) finansiranje restrukturiranja banke, u obimu i pod uslovima utvrđenim zakonom kojim se uređuju kreditne institucije;
3) finansiranje troškova upravljanja sredstvima fonda za osiguranje depozita i pokrivanje operativnih troškova Agencije, u skladu sa finansijskim planom Agencije;
4) povraćaj pozajmljenih sredstava upotrebljenih za namene iz ovog stava (povraćaj glavnice i svih pripadajućih obaveza po osnovu kamata, naknada, poreza i drugih troškova);
5) finansiranje ulaganja Agencije u osnovna sredstva i nematerijalnu imovinu, u punom iznosu utvrđenih ulaganja, u skladu sa finansijskim planom Agencije;
Sredstva fonda za osiguranje depozita ne mogu biti predmet izvršenja, prinudne naplate, niti se na njima može uspostaviti zaloga.
Ulaganje sredstava fonda
Član 9.
Agencija je dužna da novčana sredstva fonda za osiguranje depozita drži na posebnim depozitnim računima otvorenim kod Narodne banke Srbije.
Dinarska i devizna sredstva iz stava 1. ovog člana Agencija ulaže u dužničke hartije od vrednosti koje izdaju Republika Srbija, Narodna banka Srbije, autonomna pokrajina ili jedinice lokalne samouprave u Republici Srbiji.
Na osnovu ugovora zaključenog sa Agencijom, i po nalogu Agencije, Narodna banka Srbije, u svoje ime, a za račun Agencije, devizna sredstva fonda za osiguranje depozita može ulagati u strane hartije od vrednosti ili ih polagati kao depozit kod stranih banaka, u skladu sa politikom upravljanja deviznim rezervama.
Sredstva fonda za osiguranje depozita ulažu se na način kojim se umanjuje rizik, održava likvidnost ovog fonda i ostvaruju odgovarajući prihodi.
Dostavljanje informacija i podataka Agenciji
Član 10.
Banka je dužna da Agenciji dostavlja mesečne izveštaje o ukupnim i osiguranim depozitima, osiguranim iznosima, kao i druge podatke koji Agenciji mogu biti potrebni za obavljanje njenih zakonom utvrđenih poslova, na način i u rokovima koje propiše Agencija.
Banka je dužna da, u svakom trenutku, Agenciji dostavi ili na drugi način učini dostupnim podatke o deponentima i njihovim depozitima.
Podaci o deponentima koji su fizička lica i njihovim depozitima, u smislu stava 2. ovog člana su: jedinstveni matični broj građana, odnosno drugi identifikacioni broj ukoliko deponent nije rezident, adresa stanovanja i adresa prebivališta, broj identifikacione isprave i datum i mesto njenog izdavanja, visina depozita, datum deponovanja sredstava, valuta u kojoj je depozit položen, podaci o promenama stanja depozita, datum ugovaranja (ili na drugi način regulisanja odnosa banke i deponenta u vezi sa depozitom) i odredbe ugovora o depozitu zaključenog između banke i deponenta, odnosno drugog akta kojim se reguliše odnos banke i deponenta (uključujući i podatke u vezi sa izmenama i dopunama tog ugovora, odnosno akta), kao i podatke o obavezama deponenta ukoliko njegova deponovana sredstva predstavljaju ugovoreno sredstvo obezbeđenja.
Agencija može izvršiti neposredni uvid u dokumentaciju banke radi provere tačnosti dostavljenih izveštaja i podataka iz stava 2. ovog člana.
Banka je dužna da predstavnicima Agencije omogući uvid u dokumentaciju za koju Agencija oceni da je relevantna za proveru tačnosti dostavljenih izveštaja i podataka iz stava 2. ovog člana, i da sarađuje s njima.
III. PREMIJE OSIGURANjA DEPOZITA
Član 11.
Banka je dužna da Agenciji plaća premiju za osiguranje depozita (u daljem tekstu: premija), na način i u rokovima koje propiše Agencija.
Banka je dužna da plaća početnu premiju, redovnu premiju i vanrednu premiju.
Uplaćene premije ne mogu biti predmet povraćaja.
Početna premija
Član 12.
Banka plaća početnu premiju jednokratno, u roku od 45 dana od dana upisa u Registar privrednih subjekata.
Početna premija iznosi 0,3% novčanog dela minimalnog osnivačkog kapitala banke propisanog zakonom kojim se uređuju kreditne institucije.
Redovna premija
Član 13.
Redovna premija koju plaćaju banke utvrđuje se na osnovu visine osiguranih iznosa i nivoa rizika u poslovanju banaka primenom metodologije iz člana 2. tačka 17. ovog zakona.
Redovnu premiju Agencija obračunava i naplaćuje tromesečno, kao proizvod osnovice za obračun premije, utvrđene stope redovne premije iz stava 4. ovog člana i procenjenog faktora rizika u poslovanju svake pojedinačne banke, utvrđenog u skladu sa metodologijom iz člana 2. tačka 17. ovog zakona.
Osnovica za obračun premije izračunava se kao prosečno stanje ukupnih osiguranih iznosa depozita u banci u prethodnom tromesečju, koje se utvrđuje na osnovu izveštaja banke o ukupnim, osiguranim depozitima i osiguranim iznosima depozita iz člana 10. stav 1 ovog zakona.
Stopa redovne premije iznosi najviše 0,2% tromesečno u odnosu na ukupne osigurane iznose banaka.
Agencija utvrđuje stopu redovne premije za narednu godinu najkasnije do 30. septembra tekuće godine, uzimajući u obzir stanje u bankarskom i ukupnom finansijskom sistemu Republike Srbije, stepen rizika kome je izložena, fazu poslovnog ciklusa i uticaj procikličnih premija, kao i mogućnost dostizanja ciljnog iznosa fonda.
Narodna banka Srbije, u skladu sa sporazumom iz člana 25. stav 1.ovog zakona, utvrđuje faktore rizika pri obračunu redovne premije. Agencija je dužna da obezbedi tajnost tih podataka u skladu sa ovim zakonom, zakonom kojim se uređuje Agencija i sporazumom iz člana 25. stav 1. ovog zakona.
Agencija redovnu premiju za dinarske depozite obračunava i naplaćuje u dinarima. Za devizne depozite položene u evrima i devizne depozite položene u ostalim valutama (različitim od evra), redovna premija obračunava se i naplaćuje u evrima. Pri utvrđivanju osnovice iz stava 3. ovog člana za obračun redovne premije za depozite položene u ostalim valutama (različitim od evra) primenjuje se kurs evra prema određenoj valuti, izračunat na osnovu zvaničnog srednjeg kursa dinara prema evru i zvaničnog srednjeg kursa dinara prema toj valuti koji utvrđuje Narodna banka Srbije na poslednji dan svakog meseca u tromesečju.
Agencija može obustaviti obračun i naplatu redovne premije ako sredstva fonda za osiguranje depozita dostignu ciljni iznos fonda utvrđen članom 6. ovog zakona, osim za iznos neophodan za pokriće:
1) tekućih poslovnih i drugih rashoda u skladu sa finansijskim planom Agencije;
2) ulaganja Agencije u osnovna sredstva i nematerijalnu imovinu i
3) troškova otplate pozajmljenih sredstava fonda.
Vanredna premija
Član 14.
Ako sredstva fonda za osiguranje depozita nisu dovoljna za isplatu osiguranih iznosa ili za druge namene utvrđene u članu 8. ovog zakona, dopunska sredstva obezbeđuju se naplatom vanredne premije, na osnovu odluke Agencije.
Zbir stopa vanrednih premija u toku jedne kalendarske godine iznosi najviše 0,5%.
Izuzetno od stava 2. ovog člana, Agencija može doneti odluku o višoj stopi vanredne premije, uz prethodnu saglasnost Narodne banke Srbije, tako da zbir stopa vanrednih premija u toku jedne kalendarske godine iznosi najviše do 1%.
Agencija vanrednu premiju obračunava i naplaćuje na osnovu poslednjeg utvrđenog prosečnog stanja ukupnih osiguranih iznosa depozita iz člana 13. stav 3. ovog zakona, na način utvrđen odlukom Agencije iz stava 1. ovog člana, shodnom primenom odredba koje se odnose na obračun i naplatu redovne premije osiguranja depozita.
Narodna banka Srbije može, delimično ili u celosti, odložiti plaćanje vanredne premije banke, ako bi plaćanje vanredne premije ugrozilo likvidnost ili solventnost te banke.
Odluku iz stava 5. ovog člana Narodna banka Srbije donosi na zahtev banke, na period ne duži od šest meseci, uz mogućnost da se taj zahtev ponovo podnese.
Ako je plaćanje vanredne premije odloženo na osnovu odluke iz stava 5. ovog člana, banka je dužna da, po isteku perioda na koji je to plaćanje odloženo, plati iznos odložene vanredne premije.
Dopunska sredstva fonda
Član 15.
Agencija je dužna da obezbedi alternativne aranžmane finansiranja koji omogućavaju pribavljanje kratkoročnih finansijskih sredstava za izmirenje potraživanja.
Ako Agencija proceni da sredstva Fonda neće biti dovoljna za isplatu ili za druge namene utvrđene u članu 8. ovog zakona, dopunska sredstva Agencija obezbeđuje:
1) izdavanjem dužničkih hartija od vrednosti;
2) zaduživanjem u zemlji i inostranstvu i
3) pozajmicama iz budžeta Republike Srbije.
Agencija će, u slučaju zaduživanja iz stava. 2. ovog člana, obezbediti prikupljanje premija na dovoljno visokom nivou koji će omogućiti postizanje ciljnog iznosa što je pre moguće.
Sprovođenje stres testova
Član 16.
Agencija sprovodi stres-testove za procenu otpornosti sistema i sposobnosti banaka da dostavi podatke o deponentima, depozitima, obavezama (u slučaju kada je depozit položen na ime odobrenja plasmana) i mogućnosti da, u slučaju potrebe, preuzme ulogu banke isplatioca i izvrši isplatu osiguranih depozita.
Stres-testovi sprovode se kod svake banke najmanje jednom u tri godine.
Agencija podatke prikupljene za potrebe sprovođenja stres-testova koristi samo u svrhe za koje su pribavljeni i nije dužna da ih čuva nakon sprovedenog testiranja.
Agencija je dužna da dostavlja informacije o rezultatima sprovedenih stres-testova Narodnoj banci Srbije, uz obezbeđivanje poverljivosti informacija koji predstavljaju poslovnu tajnu u skladu sa zakonom.
Agencija bliže uređuje uslove i način sprovođenja stres-testova.
IV. NASTUPANjE OSIGURANOG SLUČAJA
Član 17.
Agencija je dužna da izvrši isplatu osiguranog iznosa u slučaju nastupanja osiguranog slučaja, na osnovu rešenja Narodne banke Srbije o nedostupnosti depozita banke ili rešenja nadležnog suda o otvaranju stečajnog postupka, odnosno o pokretanju postupka likvidacije nad bankom.
Narodna banka Srbije donosi rešenje o nedostupnosti depozita banke na način i pod uslovima propisanim zakonom kojim se uređuju kreditne institucije.
Utvrđivanje prava na isplatu
Član 18.
Na osnovu podataka iz člana 10. stav 1. ovog zakona, Agencija utvrđuje visinu osiguranog iznosa po deponentu, i to na osnovu salda (stanja) svih osiguranih depozita tog deponenta u banci na dan nastupanja osiguranog slučaja, uključujući i pripadajuću ugovorenu kamatu obračunatu do tog dana.
Depozit koji predstavlja ugovoreno sredstvo obezbeđenja uzima se u obzir u ukupnom iznosu prilikom obračuna osiguranog iznosa. Ukoliko je depozit veći od dospelih i nedospelih obaveza deponenta po osnovu koje je položen isplaćuje se razlika do visine obaveze.
U slučaju statusnih promena spajanja ili pripajanja ili sličnih promena, banka je dužna da obavesti deponente o statusnoj promeni najmanje 30 dana pre nego što promena počne proizvoditi pravno dejstvo, osim u slučajevima kada Narodna banka Srbije utvrdi kraći rok zbog tajnosti podataka i informacija i očuvanja finansijske stabilnosti.
Nakon slanja obaveštenja iz stava 3. ovog člana deponent može da u roku od tri meseca od dana prijema tog obaveštenja, bez obaveze plaćanja penala, povuče ili u drugu kreditnu instituciju prenese svoje depozite, uključujući sve obračunate kamate i naknade ako će oni u trenutku statusne promene premašiti nivo osiguranog iznosa utvrđenog ovim zakonom.
Udeo svakog deponenta u zajedničkom računu uzima se u obzir kod izračunavanja visine osiguranog iznosa u skladu sa ovim zakonom.
Ako ne postoje posebne ugovorne odredbe, udeo svakog deponenta u ukupnim sredstvima na zajedničkom računu određuju se u jednakim iznosima između vlasnika računa.
Svi računi subjekata koji nemaju svojstvo pravnog lica, nasledničkih i suvlasničkih zajednica smatraju se, u smislu ovog zakona, depozitom jednog deponenta.
Ako je depozit u ime i za račun deponenta položilo ovlašćeno lice/zastupnik, pravo na isplatu osiguranog depozita utvrđuje se u odnosu na zastupano lice, prema ukupnim depozitima zastupanog lica kod banke u kojoj je nastupio osigurani slučaj, ako je banka proverila i utvrdila identitet zastupanog lica pre dana nastupanja osiguranog slučaja.
Postupak isplate
Član 19.
Agencija u najkraćem roku, na osnovu javnog tendera sprovedenog u skladu sa aktom Upravnog odbora Agencije, donosi odluku o tome koja će banka sa kratke liste banaka kao banka isplatilac, u ime i za račun Agencije, isplaćivati osigurane iznose i s tom bankom zaključuje ugovor.
Kratka lista banaka je lista koja se utvrđuje odlukom Upravnog odbora Agencije kao rezultat sprovođenja prve faze dvostepenog javnog tendera za izbor banke isplatioca. Odluka o kratkoj listi banaka važi do usvajanja nove odluke o utvrđivanju liste za banku isplatioca, a najduže četiri godine. Izuzetno, ako iz objektivnih razloga nije usvojena nova odluka o utvrđivanju kratke liste u navedenom roku, važnost postojeće kratke liste banaka se produžava do okončanja prve faze narednog postupka za izbor banke isplatioca, odnosno do usvajanja nove odluke o utvrđivanju kratke liste banaka.
Na postupak izbora banke iz stava 1. ovog člana ne primenjuje se zakon kojim se uređuju javne nabavke.
Agencija je dužna da u roku od tri radna dana od dana nastupanja osiguranog slučaja, preko sredstava javnog informisanja i na svojoj internet prezentaciji, obavesti deponente o njihovim pravima i obavezama, datumu i mestu započinjanja isplate osiguranih iznosa, banci isplatiocu iz stava 1. ovog člana i načinu isplate osiguranih iznosa.
Agencija je dužna da omogući deponentima da raspolažu sredstvima depozita do osiguranog iznosa u roku od sedam radnih dana od dana nastupanja osiguranog slučaja, bez obaveze podnošenja zahteva od strane deponenta.
Rok iz stava 5. ovog člana može se produžiti do najviše 90 dana od dana nastupanja osiguranog slučaja, ako se odnosi na depozit iz člana 18. stav 8. ovog zakona.
Rok iz stava 5. ovog člana može se produžiti i ako:
1) se ne može, sa sigurnošću, utvrditi da li određeno lice ima pravo na isplatu ili je depozit predmet pravnog spora;
2) postoji mera oganičenja raspolaganja depozitom, koju je odredio nadležni državni organ ili međunarodno telo;
3) u poslednja 24 meseca nije bilo transakcija u odnosu na depozit;
4) se iznos koji treba da se isplati smatra delom privremeno visokog salda iz člana 28. ovog zakona;
5) se osigurani iznos isplaćuje preko imenovanog organa države članice domaćina ili treće zemlje.
Izuzetno od tačke 3) prethodnog stava, isplata se neće ni vršiti u slučajevima kada je visina depozita niža od administrativnih troškova koji bi sprovođenjem isplate nastali.
Nezavisno od roka utvrđenog u stavu 4. ovog člana, u slučajevima kada je protiv deponenta pokrenut krivični postupak u vezi sa pranjem novca, finansiranjem terorizma ili finansiranjem širenja oružja za masovno uništenje, tom deponentu se uskraćuje pravo na isplatu do okončanja sudskog postupka.
Obaveza banke isplatioca i Agencije na isplatu sredstava depozita do osiguranog iznosa prestaje istekom roka od tri godine od dana nastupanja osiguranog slučaja.
Član 20.
Agencija, preko banke isplatioca, osigurani iznos za dinarske depozite isplaćuje u dinarima. Za devizne depozite u evrima i devizne depozite u ostalim valutama (različitim od evra), osigurani iznos se isplaćuje u evrima. Osigurani iznos za depozite u ostalim valutama (različitim od evra), obračunava se po kursu evra prema određenoj valuti, izračunatom na osnovu zvaničnog srednjeg kursa dinara prema evru i zvaničnog srednjeg kursa dinara prema toj valuti, koje utvrđuje Narodna banka Srbije, koji važe na dan nastupanja osiguranog slučaja.
U slučaju gotovinskih isplata deviznih osiguranih iznosa apoeni niži od 5 evra isplaćuju se u dinarskoj protivvrednosti, prema zvaničnom srednjem kursu dinara prema evru na dan nastupanja osiguranog slučaja.
Ako deponent ima depozite i u dinarima i u devizama, Agencija, preko banke isplatioca, isplaćuje osigurani iznos proporcionalno prema valutnoj strukturi osiguranih depozita deponenta u banci u dinarima i u devizama.
Deponent koji nije saglasan sa obračunom visine osiguranog iznosa, može se obratiti Agenciji, pisanim zahtevom za preispitivanje utvrđenog osiguranog iznosa, u roku od osam dana od dana preuzimanja obračuna kod banke isplatioca.
O zahtevima iz stava 4. ovog člana Agencija odlučuje najkasnije u roku od 15 dana od dana prijema prigovora.
Agencija bliže uređuje postupak isplate osiguranih iznosa.
Sva pisana komunikacija između Agencije i deponenta obavlja se na srpskom jeziku, a u izuzetnim slučajevima, uz saglasnost Agencije, na engleskom jeziku ili jeziku države članice u kojoj je položen depozit.
Potraživanja
Član 21.
Potraživanja deponenata po osnovu osiguranih iznosa depozita, u slučaju nastupanja osiguranog slučaja, prenose se na Agenciju u visini obračunatih osiguranih iznosa.
Potraživanja Agencije po osnovu isplate osiguranih iznosa depozita iz Fonda, Agencija ima pravo da namiruje od banke u stečaju ili likvidaciji, odnosno iz stečajne ili likvidacione mase, u slučaju donošenja rešenja kojim se otvara stečajni postupak, odnosno pokreće postupak likvidacije nad bankom.
U slučaju korišćenja sredstava Fonda u postupku restrukturiranja banke u skladu sa zakonom kojim se uređuju banke, Agencija ima pravo na namirenje sredstava od banke do iznosa jednakog njegovim isplatama.
U slučaju da Agencija ne isplati osigurani iznos depozita, deponent može podneti tužbu Upravnom sudu radi zaštite svojih prava u skladu sa ovim zakonom.
Informisanje deponenata
Član 22.
Banka je dužna da deponentima i zainteresovanim licima pruži informacije o osiguranju depozita utvrđene ovim zakonom, a posebno informacije o visini i načinu isplate osiguranog iznosa.
Informacije iz stava 1. ovog člana banka je dužna da deponentu dostavi pre zaključenja ugovora o otvaranju i vođenju računa, na propisanom obrascu. Na obrascu se obavezno navodi internet stranica Agencije i dostavlja se deponentu najmanje jednom godišnje. Deponent je dužan da potvrdi prijem informacija iz ovog stava.
Internet stranica Agencije sadrži informacije potrebne deponentima, posebno u vezi sa uslovima osiguranja depozita, u skladu sa ovim zakonom.
Informacije iz stava 1. ovog člana moraju biti razumljive i dostupne u pisanoj formi. Informacije moraju biti dostupne na srpskom jeziku ili na jeziku koji je dogovoren između deponenta i banke prilikom otvaranja računa.
Banka ne sme deponetima i zainteresovanim licima naplaćivati informacije iz stava 1. ovog člana. Na zahtev deponenta i zainteresovvanog lica banka je obavezna da pruži dodatne informacije o sistemu osiguranja depozita, kao i o uslovima i načinu isplate osiguranog iznosa.
Informacije iz stava 1. ovog člana banka ne može upotrebljavati u reklamne svrhe, niti na način koji ugrožava stabilnost bankarskog sistema i poverenje deponenata, a posebno ne na način koji upućuje na neograničeno pokriće depozita.
Način pružanja, sadržinu informacija, kao i formu obrasca iz stava 2. ovog člana Agencija uređuje posebnim propisom.
Ako deponent koristi internet bankarstvo, sve informacije, u skladu sa ovim članom, mogu se dostaviti i elektronskim putem. Na zahtev deponenta informacije se dostavljaju i u pisanom obliku.
V. IZVEŠTAJI AGENCIJE
Član 23.
Agencija je dužna da vodi odvojene poslovne knjige i finansijske izveštaje fonda za osiguranje depozita i da ove podatke učini dostupnim internim i nezavisnim revizorima koje je angažovala.
Agencija je dužna da u okviru revizije svog godišnjeg računa obezbedi i reviziju izveštaja iz stava 1. ovog člana.
Izveštaj o radu Agencije za prethodnu godinu sadrži i detaljan izveštaj koji se odnosi na fond za osiguranje depozita.
Neispunjenje obaveza
Član 24.
Ako banka blagovremeno ne ispuni obaveze koje su propisane ovim zakonom ili aktom Agencije donetim na osnovu ovog zakona, Agencija blagovremeno o tome obaveštava Narodnu banku Srbije, koja preduzima odgovarajuće mere, u skladu sa zakonom.
Saradnja sa drugim institucijama
Član 25.
Agencija i Narodna banka Srbije zaključuju sporazum o saradnji kojim se uređuju saradnja i razmena informacija i podataka u vezi s bankama i osiguranjem depozita.
Saradnja iz stava 1. ovog člana obuhvata naročito razmenu podataka i mišljenja u vezi sa mogućnošću da se nad određenom bankom pokrene postupak restrukturiranja, u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije.
Narodna banka Srbije dužna je da blagovremeno obavesti Agenciju o merama u postupku kontrole boniteta i zakonitosti poslovanja banaka preduzetim usled pogoršanja finansijskog stanja banke, kao i da joj dostavi na mišljenje nacrt izveštaja o testu najmanjih troškova, u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije, a Agencija je dužna da Narodnoj banci Srbije blagovremeno dostavi sve informacije i podatke potrebne za procenu mogućnosti restrukturiranja banaka i izradu nacrta izveštaja o testu najmanjih troškova.
Agencija i Narodna banka Srbije dužne su da čuvaju pribavljene informacije, odnosno podatke iz ovog člana, kao i da ih koriste samo u svrhe za koje su pribavljeni, u skladu sa odredbama zakona kojima se uređuje tajnost, odnosno poverljivost tih informacija i podataka, kao i u skladu sa odredbama zakona kojim se uređuje zaštita podataka o ličnosti.
Agencija je dužna da, najmanje jednom kvartalno, dostavlja ministarstvu nadležnom za poslove finansija izveštaj o stanju fonda za osiguranje depozita, kao i projekciju stanja tog fonda za narednih dvanaest meseci.
VI. ODREDBE KOJE SE PRIMENjUJU NAKON PRISTUPANjA REPUBLIKE SRBIJE EVROPSKOJ UNIJI
Osigurani iznos nakon pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji
Član 26.
Od dana pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji osigurani iznos iz člana 5. stav 1. ovog zakona iznosi najviše do 100.000 evra.
Član 27.
Na jemstvo Republike Srbije iz člana 5. stav 2. ovog zakona primenjuju se propisi i pravna pravila Evropske unije kojima se uređuje državna pomoć.
Ciljni iznos fonda za osiguranje depozita nakon pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji
Član 28.
Agencija je dužna da obezbedi ciljni iznos fonda od 6% osiguranih iznosa depozita u bankarskom sistemu i da shodno tome, određuje stopu redovne premije.
U slučaju da, nakon dostizanja ciljnog iznosa, raspoloživa finansijska sredstva budu smanjena na manje od dve trećine ciljnog iznosa, nivo redovne premije određuje se tako da se ciljni iznos može ponovo dostići u roku od šest godina.
Privremeno visok saldo
Član 29.
Depoziti koji predstavljaju privremeno visoki saldo zaštićeni su u dodatnom iznosu od 30.000 evra, odnosno ukupno najviše do 130.000 evra šest meseci od datuma knjiženja tog iznosa ili od trenutka kada ti depoziti postanu pravno prenosivi.
Depozitima koji predstavljaju privremeno visoki saldo u smislu stava 1. ovog člana smatraju se depoziti koji potiču od:
1) prodaje stambene nepokretnosti u kojoj je deponent imao prebivalište;
2) transakcija vezanih za: sklapanja braka, razvod, otpremnine za penzionisanje, otpuštanje, invaliditet ili smrt;
3) isplate naknade iz osiguranja ili odštete za žrtve krivičnih dela ili grešaka pravosudnih organa, državnih organa, organa državne uprave i organa lokalne samouprave.
Agencija bliže uređuje način dokazivanja kriterijuma iz prethodnog stava ovog člana, za utvrđivanje depozita koji predstavljaju privremeno visoki saldo.
Pozajmljivanje raespoloživih sredstava Fonda sistemu osiguranja depozita države članice
Član 30.
Osim za namene predviđene članom 8. ovog zakona raspoloživa sredstva Fonda mogu se koristiti za pozajmljivanje sistemu osiguranja depozita države članice kada za taj sistem nastupe okolnosti iz člana. 21. stav 4. pod sledećim uslovima:
1) najduži ugovoreni rok otplate je pet godina;
2) kamata dospeva u vreme otplate zajma, a zajam se može otplaćivati i u godišnjim ratama;
3) najniža kamatna stopa jeste kamatna stopa koju Evropska centralna banka koristi za instrument “granične pozajmice” u sprovođenju monetarne politike.
Odluku o davanju zajma sistemu osiguranja depozita donosi Upravni odbor Agencije, uz prethodnu saglasnost Narodne banke Srbije.
Agencija obaveštava organ Evropske unije nadležan za nadzor bankarskog sektora (eng. European Banking Authority) o početnoj kamatnoj stopi i o trajanju zajma iz stava 1. ovog člana.
Članstvo u sistemu osiguranja depozita
Član 31.
Odredbe člana 3. stav 2. tač. 1), 2) i 4) ovog zakona primenjuju se danom pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji.
Izveštavanje nadležnih organa Evropske unije
Član 32.
Agencija metodologiju iz člana 2. tačka 17. ovog zakona dostavlja organu Evropske unije nadležnom za nadzor bankarskog sektora (eng. European Banking Authority).
Obezbeđivanje dopunskih sredstava fonda zaduživanjem kod drugih sistema osiguranja depozita država članica
Član 33.
Osim na načine predviđene članom 15. stav 2. ovog zakona, Agencija dopunska sredstva Fonda obezbeđuje zaduživanjem kod drugih sistema osiguranja depozita država članica.
Agencija se u ime i za račun fonda osiguranja depozita može zaduživati kod drugih sistema osiguranja depozita unutar EU samo u slučaju:
1) nedostatka raspoloživih finansijskih sredstava za ispunjenje obaveza utvrđenih članom 8. ovog zakona;
2) ako ni naplatom vanrednih premija u skladu sa članom 14. ovog zakona nije u mogućnosti da ispuni svoje obaveze;
3) da će pozajmljena sredstva koristiti za podmirenje obaveza nastalih po osnovu sporova za utvrđivanje prava deponenata na naknadu;
4) ako nema postojeće obaveze otplate zajma drugim sistemima osiguranja depozita;
5) ako pozajmljeni iznos ne prelazi 0,5% osiguranih iznosa depozita na nivou bankarskog sistema Republike Srbije;
6) da je u mogućnosti da iz prihoda po osnovu redovnih i vanrednih premija otplati zajam sa pripadajućom kamatom u periodu od pet godina.
U slučaju zaduživanja iz stava. 2. ovog člana, Agencija bez odlaganja obaveštava organ Evropske unije nadležan za nadzor bankarskog sektora (eng. European Banking Authority) o pozajmici, traženom iznosu i razlozima zbog kojih smatra da su uslovi navedeni u tom stavu ispunjeni.
Najduži period otplate zajma iz stava. 3. ovog člana jeste pet godina, kamata dospeva u vreme otplate, s tim da se otplata zajma može ugovoriti u godišnjim ratama. Kamatna stopa mora biti određena barem u visini kamatne stope Evropske centralne banke za mogućnost graničnog zaduživanja tokom perioda otplate.
Izveštavanje nadležnih organa Evropske unije o rezultatima stres-testova
Član 34.
Agencija dostavlja informacije o rezultatima sprovedenih stres-testova Evropskom organu za bankarstvo (eng. European Banking Authority) uz obezbeđivanje poverljivosti informacija, koji predstavljaju poslovnu tajnu u skladu sa zakonom.
Ogranak banke sa sedištem u državi članici
Član 35.
Deponenti ogranaka koje su u Republici Srbiji osnovale banke sa sedištem u drugoj državi članici zaštićeni su u skladu sa propisima matične države članice. U slučaju nastupanja osiguranog slučaja ove deponente isplaćuje Agencija u ime i za račun sistema osiguranja depozita matične države članice čiji je ta banka član.
Agencija vrši isplatu deponenata iz stava 1. ovog člana u skladu sa uputstvima sistema osiguranja depozita matične države članice.
Odgovornost za postupanje Agencije u skladu sa uputstvima imenovanog organa matične države članice, kao i troškove snosi imenovano telo matične države članice.
Sistem osiguranja depozita matične države članice obezbeđuje sredstva za finansiranje pre početka isplate i nadoknađuje Agenciji sve troškove nastale u vezi sa isplatom.
Agencija pruža informacije deponentima iz stava 1. ovog člana u ime sistema osiguranja depozita matične države članice.
Agencija je dužna da sarađuje sa sistemom za osiguranje depozita ili imenovanim telom, koje upravlja sistemom osiguranja depozita matične države članice, kao i da razmenjuje podatke i informacije potrebne za isplatu osiguranih iznosa deponenata iz stava 1. ovog člana.
Za sprovođenje aktivnosti iz stava 6. ovog člana Agencija sklapa sporazum o saradnji sa imenovanim telom matične države članice. Razmena podataka o ličnosti obavlja se u skladu sa odredbama zakona kojima se uređuje zaštita podataka o ličnosti.
Agencija vrši isplatu i u slučajevima kada nije zaključen sporazum o saradnji iz prethodnog stava.
Agencija obaveštava Evropski organ za bankarstvo (eng. European Banking Authority) o potpisivanju i sadržaju sporazuma iz stava 7. ovog člana u čijoj je nadležnosti i tumačenje eventualnih spornih pitanja između potpisnica sporazuma.
Agencija bliže uređuje sadržinu i način potpisivanja sporazuma iz ovog člana.
Ogranak banke sa sedištem u trećoj državi
Član 36.
Ogranak koji je u Republici Srbiji osnovala banka sa sedištem u trećoj državi član je službeno priznatog sistema osiguranja depozita u trećoj državi.
Pre podnošenja zahteva za osnivanje ogranka Narodnoj banci Srbije, banka iz stava 1. ovog člana podnosi Agenciji zahtev za ocenu sistema osiguranja depozita u koji je uključena, o čemu je Agencija dužna da blagovremeno obavesti Narodnu banku Srbije.
Agencija sačinjava Izveštaj o proceni sistema osiguranja depozita u koji je banka iz stava 1. ovog člana uključena u roku od 60 dana od dana prijema zahteva iz stava 2. ovog člana.
Procena iz stava 3. ovog člana posebno se odnosi na visinu osiguranog iznosa i osigurane kategorije deponenata.
Ukoliko se ocenom utvrdi da sistem osiguranja depozita pruža niži nivo i/ili obim zaštite u odnosu na nivo i/ili obim zaštite propisan ovim zakonom, ogranak iz stava 1. ovog člana dužan je da postane član sistema osiguranja depozita u Republici Srbiji i da plati početnu premiju u visini utvrđenoj članom 12. stav 2. ovog zakona.
Ogranak iz stava 1. ovog člana dužan je da bez odlaganja obavesti Agenciju i Narodnu banku Srbije o svakoj promeni karakteristika sistema zaštite depozita kome pripada, a Agencija je dužna da na osnovu dostavljenih podataka revidira procenu iz stava 2. ovog člana.
Isplatu osiguranih iznosa deponentima ogranka iz stava 1. ovog člana može izvršiti Agencija, u skladu sa odredbama ovog zakona koje važe za ogranke banaka unutar Evropske unije, isključivo uz uslov da je između Agencije i imenovanog tela u trećoj državi potpisan sporazum o saradnji kojim je ta aktivnost predviđena.
Ogranak iz stava 1. ovog člana koji je član sistema osiguranja depozita u matičnoj državi dužan je da deponentima i potencijalnim deponentima pruži sve relevantne informacije o karakteristikama sistema osiguranja depozita kome pripada.
Ove informacije moraju biti jasne i razumljive i dostupne na srpskom jeziku ili na jeziku treće države.
Ogranak društva sa sedištem u trećoj državi
Član 37.
Na ogranak društva sa sedištem u trećoj državi koji pruža uslugu primanja depozita ili drugih povratnih sredstava u Republici Srbiji shodno se primenjuju odredbe ovog zakona koje se primenjuju na ogranak banke sa sedištem u trećoj državi.
Informisanje deponenata ogranka banke sa sedištem u državi članici ili trećoj državi
Član 38.
Informacije iz člana 22. stav 1. ovog zakona moraju biti dostupne na srpskom jeziku ili na jeziku koji je dogovoren između deponenta i banke prilikom otvaranja računa ili na službenom jeziku ili jezicima države članice u kojima je ogranak osnovan.
Odredbe člana 22. ovog zakona shodno se primenjuju i na ogranke banke sa sedištem u državi članici ili trećoj državi s tim da su dužne izričito navesti jesu li ili nisu uključene u sistem osiguranja depozita i informisati deponente o sistemu osiguranja depozita kome pripadaju.
Saradnja sa nadležnim organima Evropske unije
Član 39.
Agencija sarađuje sa organom Evropske unije nadležnim za nadzor bankarskog sektora (eng. European Banking Authority) u pogledu sprovođenja odredbi ovog zakona i obaveštava ga o visini ukupnih osiguranih iznosa u bankarskom sistemu, kao i o iznosu raspoloživih sredstava Fonda za osiguranje depozita na dan 31. decembra prethodne godine.
VII. KAZNENE ODREDBE
Član 40.
Narodna banka Srbije može izreći mere i/ili novčane kazne banci i/ili članovima njenih organa upravljanja u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije u sledećim slučajevima:
1) ako banka ne dostavlja mesečne izveštaje o ukupnim i osiguranim depozitima ili druge podatke koji Agenciji mogu biti potrebni za obavljanje njenih zakonom utvrđenih poslova, na način i u rokovima koje propiše Agencija (član 10. stav 1.);
2) ako banka predstavnicima Agencije ne omogući neposredan uvid u dokumentaciju banke radi provere tačnosti dostavljenih izveštaja i podataka iz člana 10. stav 2. ovog zakona ili ne sarađuje s tim licima (član 10. st. 3. i 4.);
3) ako banka ne plaća premiju na način i u rokovima koje propiše Agencija (član 11. stav 1.);
4) ako banka deponentima i zainteresovanim licima ne pruži informacije o osiguranju depozita utvrđene ovim zakonom, u skladu s propisom Agencije (član 22. stav 1.);
5) ako banka deponentima i zainteresovanim licima naplati naknadu za pružanje informacija o osiguranju depozita (član 22. stav 5.);
6) ako informacije o osiguranju depozita utvrđene ovim zakonom banka upotrebljava u reklamne svrhe na način koji ugrožava stabilnost bankarskog sistema i poverenje deponenata, a posebno na način koji upućuje na neograničeno pokriće depozita (član 22. stav 6.).
O postupanju banaka iz stava 1. ovog člana, Agencija obaveštava Narodnu banku Srbije, uz dostavljanje dokaza o tome.
IX. ZAVRŠNE ODREDBE
Član 41.
Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o osiguranju depozita (“Službeni glasnik RS”, 14/15, 51/17, 73/19 i 92/24).
Član 42.
Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u “Službenom glasniku Republike Srbije”.
Izvor: Vebsajt Ministarstvo finansija, 07.05.2026.